Thời tiết và câu cá

| Monday, October 3, 2016
Trong câu cá nước ngọt có thể nhiều người sẽ hiểu đơn giản là dễ hơn so với câu cá biển. Nhưng thực ra lại không hề dễ chút nào. Có rất nhiều cần thủ đã phải để lại răng cho chủ hồ trước khi ra về ( MÓM ). Vậy nguyên nhân tại sao và chúng ta cần lưu ý những yếu tố gì thì anh em nên tìm hiểu những điều sau đây để rút ra cho mình những kinh nghiệm khi đi câu:

Có bao ngôn từ để dân câu mô tả kết quả không mong muốn này. Nhưng cuối cùng mỗi cần thủ đều đổ cho 1 nguyên nhân nào đó nhưng thường gặp nhất vẫn là: hôm nay đen thật ; gió đảo liên tục ; hồ khoai quá ; cá không đi ăn...Nhưng để suy ngẫm phân tích, thậm chí ghi chép lại nhằm rút ra quy luật nào đó thì không phải ai cũng làm. Quá để tâm vào mổ xẻ tìm nguyên nhân bị nhiều cần thủ cho là mất tính giải trí nhưng với nhiều cần thủ khác, công việc mổ xẻ tìm tòi và hoàn thiện nó chính là một phần của sự giải trí của họ. Tôi xin chỉ bàn luận trên khía cạnh cá nước ngọt và trong câu lục. Các lĩnh vực khác tôi xin được các bác chỉ giáo.
Có rất nhiều nguyên nhân nhưng chúng quy vào các nguyên nhân chính :
- Nhóm nguyên nhân làm cho cá không đi ăn.
- Nhóm nguyên nhân cá đi ăn nhưng không vào ổ thính của bạn.
- Nhóm nguyên nhân do thao tác của bạn kém, dù cá có vào ổ thính của bạn.
Thời tiết nào con cá sẽ không đi ăn ? 
Mưa giông : Khi có sấm chớp tít từ xa báo hiệu cơn giông hay cơn mưa sắp đổ xuống, ngay lập tức cá cá dừng ăn chúi ngay vào nơi trú ẩn. Trong cơn mưa cá có đi ăn không ? Tôi xin nói rằng : trong các trận mưa lớn và mưa dù to hay nhỏ nhưng có sấm chớp cá hoàn toàn không đi ăn. Khi mưa bắt đầu ngớt cá bắt đầu đi ăn lại. Còn mưa nhỏ không sấm sét cá vẫn ăn như thường, thậm chí trôi mè còn ăn mạnh hơn. Cơn mưa luôn đem lại cho chúng lượng thức ăn rơi và trôi xuống nước. Hiện tượng này ngoài bắc gọi là « cá mừng nước mới ». Cá sẽ vào ăn sát bờ. 
Dù sao cũng chỉ là bàn luận thôi chứ sấm sét, ai dại gì mà câu, trêu tức ông thiên lôi thì mệt lắm.
Đổi chiều gió : Có hai hiện tượng xảy ra: cá đang ăn mạnh, gió bỗng lặng đi, cá ăn mạnh hơn và khi gió đổi chiều cá sẽ ngừng ăn ; cá đang không ăn, gió bỗng lặng đi, cá vẫn không ăn, gió bắt đầu đổi chiều cá bắt đầu ăn. Đó là quy luật mà chúng ta chỉ nghiệm ra mà không lý giải được. 
Người ta bảo gió đông (đông nam) cá sẽ đi ăn mạnh, điều này chỉ đúng với mùa hè. Nhưng vào mùa đông thì lại khác hẳn. Khi đang gió bắc (đông bắc), trời bỗng chuyển gió đông, cá ngừng ăn ngay lập tức. Nhưng nếu gió đông kéo dài vài ngày thì cá đi ăn lại, thậm chí còn ăn mạnh hơn. Ngoài bắc có 2 loại gió thịnh trị : gió đông nam đem nóng ẩm từ biển thịnh trị vào nóng và gió đông bắc mang lạnh khô từ lục địa Trung Quốc vào mùa lạnh; ngoài ra còn có gió tây nam mang lại sự oi ả nóng khô. Với trắm đen mùa hè chúng tôi phải chờ tới ngày có gió tây để rình săn chúng khi mà thời tiết oi ả nóng bức, người bứt dứt khó chịu thì đó chính là ngày săn trắm đen, còn với các loài cá khác thì tuyệt nhiên không ăn. 
Thời điểm cuối xuân đầu hè và cuối thu đầu đông, có sự giao tranh giữa 2 loại gió đông nam và đông bắc. Gió thay chiều liên tục trong một ngày nên rất khó câu.
Quay lại hiện tượng đổi gió cá đang ăn thì dừng lại. Phải chăng, mỗi mùa có 1 loại gió chiếm đa số thời gian mang theo bao tính chất vật lý về thời tiết. Khi đó con cá đã quen thích nghi với các đặc thù thời tiết do loại gió đó đưa tới. Khi đảo gió, các thông số thời tiết thay đổi theo làm cho con cá bỏ không ăn nữa ; chúng cần vài ngày để thích nghi. Đây chỉ là suy đoán chủ quan của tôi, có lẽ cần sự trợ giúp của các nhà sinh vật học. 
Tại sao những ngày khi có rươi, dân gian hay gọi con nước rươi – khi mà những người đứng tuổi, những người sức khoẻ yếu kêu đau lưng, mỏi gối, thì tuyệt nhiên cá không đi ăn trừ cá mè. Cách đây 3 tuần vào ngày chợ bán đầy rươi tôi và anh bạn đã câu được gần 1 tạ mè ta trắng loại từ 2-4kg trong tổng thời gian của cả 2 người khoảng 8 tiếng đồng hồ. Trong khi đó tuyệt nhiên cá khác không ăn. 

Con nước : điều này tôi không dám bàn vì dân câu miền nam ai cũng hiểu điều đó với sự thay đổi tới 4 con nước trong ngày. 
Bão và áp thấp nhiệt đới : Với cá nước ngọt, trước cơn bão cá đi ăn rất mạnh và trước khi cơn bão đổ vào vài giờ, các loài cá ngừng ăn hẳn và đi trốn. Trong cơn bão cá không đi ăn, nhưng khi bão tan, cá bắt đầu đi ăn lại và ăn rất mạnh. Chúng ăn tập trung gần bờ, gần các dòng chảy xuống nơi chúng sống.
Khi trời trở lạnh : 
Các loài cá nhiệt đới ăn kém rõ rệt, đến một ngưỡng nhiệt độ nào đó tuỳ loài cá ngừng ăn hoàn toàn. Dù rằng nhiều loài cá có nguồn gốc xứ ôn đới, nhưng chúng vẫn ăn chậm lại khi nhiệt độ xuống thấp đến ngưỡng. Mỗi loài có ngưỡng nhiệt độ tối ưu cho sự sinh trưởng của chúng. Ngưỡng của các loài cá gốc ôn đới thấp hơn các loài gốc nhiệt đới. Nhưng vẫn cao hơn cùng loài đang sống ở xứ sở ôn đới. 
Trước khi gió lạnh về, cá đi ăn rất mạnh. Có một quy luật thế này : vào những ngày đầu đông, khi mà gió lạnh về mấy ngày, cá vẫn đi ăn ; vào những ngày cuối xuân sau những ngày giá lạnh, khi mà nắng đã lên mà cá vẫn không đi ăn. Tại sao vậy ? Phải chăng, khi gió lạnh về, gió có lạnh thật nhưng chưa làm lạnh nước, khi nắng lên, nắng chưa sưởi ấm hẳn nước. Môi trường nước luôn nóng lên hay lạnh đi chậm hơn nhiệt độ không khí. Môi trường sống của cần thủ là trên bờ, còn con cá là ở dưới nước. Chúng ta hay lấy bản thân để gán ghép suy luận cho con cá. Khi đến hồ câu, các cần thủ lão luyện luôn thò tay xuống nước, cẩn thận hơn ném lưỡi xuống đáy hồ để trong chốc lát nhấc lên, nếu thấy nước và lưỡi lạnh ngắt họ không buông câu.
Vậy trong những ngày lạnh, khi nào cá đi ăn ? Khi nhiệt độ xuống thấp, cùng một lượng thức ăn, con cá cần thời gian tiêu hoá gấp dài gấp 3 lần ngày nóng. Sau ngày đầu tiên gió lạnh về 2 ngày nước lạnh đi cá mới ngừng ăn. Chúng ăn từ ngày thứ 4- 5 trở đi, ăn chậm hơn và tập trung vào xung quanh giờ ngọ, thời điểm mà nhiệt độ có ấm lên. Cá luôn tụ lại ở những nơi trú ngụ. Vai trò của máy tầm ngư lúc này mới thể hiện hết công dụng.
Chênh lệch nhiệt độ ngày đêm quá cao : Trong miền Nam, nhiệt độ quanh năm đều nóng, ít chênh lệch, nhưng ngoài bắc khác hẳn có những thời điểm trong năm, nhiệt độ trong ngày chênh nhau rất lớn. Những ngày này cá ăn kém hẳn. Chúng chỉ ăn tập trung vào những thời điểm nóng và vào lúc chập tối.
Khi sương xuống : Tại sao khi câu đêm, cá ngừng ăn khi sương xuống đặc biệt khi sương muối? Khó lý giải quá ! Phải chăng khi có sương, các yếu tố nguy hiểm dễ xảy ra với con cá hơn. Còn lý do nào khác nữa ? Tôi chẳng lý giải nổi.
Tập tính của cá :
Giờ cá đi ăn : Có những ngày, những mùa trong năm cá đi ăn thay đổi về giờ giấc, sớm hoặc muộn hơn. Mỗi hồ, sông, chúng tôi bắt được trắm đen vào một khoảng giờ nhất định khác nhau. Giờ đây tìm hiểu thời điểm trắm đen đi ăn là điều cơ bản mà bất kỳ cần thủ nào cũng phải tìm hiểu. Nói chung vào mùa nóng, cá tập trung đi ăn vào rạng sáng và hoàng hôn, mùa lạnh vào buổi trưa và hoàng hôn. Nhưng cá sẽ ăn cả ngày trước các biến động của thời tiết. Cá sẽ đi ăn sớm hơn nếu buổi tối có sương muối. Cá sẽ đi ăn bất kỳ ngay sau cơn mưa, sau cơn giông. Có một quy luật rằng: đa số con cá to khôn ngoan khó bắt thường bắt được khi nắng đứng bóng và ban đêm. Giờ cá đi ăn còn khác nhau ở từng loài. mè luôn ăn khi có nắng, chép ăn vào hoàng hôn, rạng sáng ; trôi ăn mọi giờ, trắm ăn mạnh vào gần trưa...Nhưng đó là sông hồ tự nhiên. Vậy còn hồ có tác động của con người như chăn nuôi và câu ? Giờ cá đi ăn lại thay đổi theo giờ chủ hồ cho ăn. Còn trong các hồ câu, nếu cá lưu nhiều đã va chạm nhiều, cá lại đi ăn mạnh khi đêm xuống, sự tĩnh tại đã trở lại, các cần thủ đã chán nản thu cần. Tự chúng ta đã tập cho chúng quy luật đó và chúng ta cũng là nạn nhân của chính chúng ta. Bạn không xác định được giờ cá đi ăn thì dễ thành hậu dụê cụ lã Vọng lắm đấy.
Đặc tính thức ăn của cá : bạn đừng bao giờ cho rằng thính ngon hay không ngon. Nhiều cần thủ móm thốt lên : thính ngon thế mà cá không vào. Ngon thực sự với cá hay bạn cảm giác thế ? Tôi chỉ tự hỏi rằng thính này có hợp với con cá nơi đó hay không mà thôi. Thế nào là hợp và làm sao biết là hợp ? Hợp có nghĩa là loài cá bạn định câu thích ăn và chúng cảm thấy an toàn với thính của bạn. Đầu tiên bạn phải nắm cơ bản từng loài cá ăn thứ gì : nhuyễn thể, giáp xác, mùn thực vật, mùn hữu cơ, lá mầm cây cỏ hay phù du...Thứ đến bạn cần biết từng loài cá thích mùi vị gì : chép thích tanh nhẹ, thum thủm ; trôi thích ngai ngái hơi thối, vị ngọt ; trắm thích mùi thơm chín nẫu tự nhiên của hoa quả, mùi thơm đặc trưng của ngũ cốc nấu chín ; mè thích có chua váng, mè ta thích thơm, mè tàu thích tanh ; trê nheo da trơn thích thối...Hơn thế bạn cần nắm được ở hồ câu đó các cần thủ hay dùng thứ gì để cho vào thính (thứ mà tạo mùi nhất), bạn hãy tránh xa thứ đó. Đôi khi bạn phải tránh hạt xốp vì đa phần cần thủ dùng nó để đánh dấu vùng câu lục. Nhưng để làm được điều đó trước hết bạn cần biết nơi bạn định câu có loài cá gì và bạn định câu loài gì. Hơn thế bạn cần biết có loài cá hay phá ổ của bạn hay không mà làm thính tránh chúng đi. Còn yếu tố nữa, chủ hồ hay cho cá ăn thứ gì, bạn hãy cho thứ đó vào thính.
Những thứ gì mà bạn làm cho cá sợ : con cá sợ tất cả những gì mà chúng cho rằng không an toàn. 
Thị giác : Kích thước quá to của đồ câu : linh, khoá linh, lưỡi và cả quả phao nữa. Bạn cũng đừng cố gắng tàng hình hoá linh lưỡi dây trục mà quên mất cái bầu phao to thồ lồ sặc sỡ đáng ngờ kia đặc biệt khi bạn câu nông ban ngày. Tại sao các cần thủ luôn chọn chỗ ngồi gần mặt nước nhất để câu lục ngoài việc quan sát phao dễ hơn còn do thị giác của cá và đặc tính khúc xạ của nước. Có đặc điểm chung rằng thị giác cá kém dần theo độ sâu. Có sự thay đổi về cảm nhận màu sắc của thị giác cá theo độ sâu.
Cá cũng sợ những mùi lạ (con người cũng vậy thôi). Chủ hồ đã tận dụng tốt hơn cần thủ để đuổi cá khỏi ổ của bạn. Ngoài các chất cố tình của chủ hồ, dầu nhờn chống gỉ của lưỡi lục, chút keo 502 mà bạn sử dụng để gia cố chiếc lục, chút hoá chất dính vào tay mà bạn đã vô tình quên khi trộn tính ; hơn thế chất L-serine có trong mồ hôi chúng ta là một trong chất có mùi mà cá rất sợ. Nói chung chúng ta đừng quên rằng khứu giác cá còn phát triển gấp nhiều lần người. Sử dụng 1 đôi găng tay vẫn là tối ưu vừa sạch sẽ vừa... Thực tế có những mùi vị con cá sợ thực sự vì bản thân nó thế, nhưng có những thứ mùi ban đầu nó cũng thích nhưng sau vài lần suýt chết thành ra nó sợ. 
Tiếng động : có những loài thích tiếng động, khi bạn đập rầm rầm xuống mặt nước thì cá lại nhao vào như cá thiểu, cá ngão và cá rô phi. Nhưng đa số lại rất sợ tiếng động. Tiếng chân bước đi tưởng rằng êm ro không tiếng động, nhưng thực ra chúng ta không nghe thấy chứ cá thấy rất rõ vì vật chất thể rắn và lỏng dẫn âm tốt hơn vật chất dạng khí. Các cần thủ lão luyện rât ghét ai đo nói chuyện oang oang bên cạnh. Họ cũng tránh các nơi gần nhiều người qua lại, chọn những giờ tĩnh lặng nhất để câu. Cũng thế thôi, khi có sấm thì bạn cũng đừng câu làm gì dù rằng sấm còn cao và xa hơn khoảng cách giữa bạn và con cá.
Luồng cá ăn : trong một hồ đập hay con sông luôn có những luồng cá đi ăn. Luồng cá ăn là luồng mà chúng dễ kiếm ăn nhất, cho chúng việc di chuyển thoải mái nhất và an toàn nhất. Có sự khác nhau giữa cá ăn nổi và cá ăn chìm. Cá ăn chìm luồng di chuyển và ăn phụ thuộc nhiều vào địa hình đáy. Cá ăn nổi lại phụ thuộc nhiều vào dòng chảy và hướng gió. Với cá tự nhiên luồng cá ăn lại phụ thuộc vào nguồn thức ăn từ đâu có cho chúng, ví như trong các đập thuỷ lợi thì đó là nơi các nguồn nước đổ vào, đó là nơi chân đập nơi mà dồn tụ các loại mùn. Luồng cá ăn lại phụ thuộc cả vào vị trí cho ăn của chủ hồ, Nếu bạn nắm được luồng cá đi ăn, bạn đã thành công 60% dù rằng mồi bạn kém thích hợp hơn người khác. 
Liệu cá có quá no đủ phè phỡn khiến nó không ăn mồi bạn không. Dễ gặp lắm đặc biệt trong các hồ câu. Có chủ hồ cứ rạng sáng cho vài thuyền cám bã thức ăn hay bã bia gì đó đổ giữa hồ. Lại có chủ hồ cho mua da trâu bò đóng cọc buộc giữa hồ. Có chủ hồ thiết kế hẳn một hòn đảo ngầm giữa hồ chuyên để đổ thức ăn cho cá. Có hàng trăm nghìn cách mà chủ hồ làm trò để bạn móm.
Có lần tôi đi câu ngồi cả ngày không được giật, hỏi ông lão dọn vườn cạnh hồ về tình hình cá mú, ông lão bảo rằng gần tuần nay ông lão mất ngủ vì gần sáng chủ hồ cho vài người đi thuyền gõ và đập cho cá sợ. Có những hồ chẳng có nguồn nước vào nào lớn vậy mà khi đến câu, nước cứ đục ngàu khi mà đáng lẽ với thời tiết đó nước phải trong. Khi thấy nước đục cần thủ nào mà chả khoái mà chẳng cần thắc mắc tại sao hay tại trăng cho tới khi biết bị móm. Ấy vậy mà không ít cần thủ cho tới lúc móm vẫn đổ cho là đen. Có những vị trí hôm trước giật cá ầm ầm, chủ hồ méo mặt, hôm sau có vài cần thủ khác hôm trước thấy vậy tranh nhau ngồi chỗ đó. Kết quả móm sều vì chủ hồ đã cho đất đèn hoặc hộp cao sao vàng hay cục băng phiến nhằm gỡ gạc vụ « thua lỗ » hôm qua. Có những lần đi săn trắm đen, chúng tôi phải nguỵ trang như trong chiến tranh, thả thính câu cá trắng nơi này, chờ đêm xuống lội xuống hồ thả thính trắm đen nơi khác kẻo chủ hồ biết mà phá ổ. Chủ hồ dùng gì để phá ổ của bạn : nhẹ thì than tổ ong, hộp cao sao vàng, vài viên băng phiến ; nặng thì cục đất đèn bỏ trong túi nilon có đục vài lỗ cho tác dụng lâu dài.
Đó là những gì sơ lược trong vô vàn các nguyên nhân cá không đi ăn. Nhưng nếu cá vẫn đi ăn, vẫn vào ổ thính của bạn mà bạn vẫn móm thì bạn nên xem xét lại đồ câu của bạn, xem xét lại cách thao tác câu của bạn. Tôi cho rằng mỗi lần móm đều có nguyên nhân của nó, do chúng ta chưa hoàn thiện được kỹ năng câu, do chưa nắm bắt được quy luật thời tiết (khó lắm đấy), quy luật tập tính của loài cá bạn định câu ở nơi bạn định buông cần, bạn phải thắng được các thủ đoạn của chủ hồ xấu tính.
Vậy thì để đi câu thành công bạn cần điều gì, Cần đồng thời nắm được các yếu tố sau :
- Xác định thời tiết thời điểm đó, cá có đi ăn không ?
- Xác định giờ cá đi ăn.
- Xác định loại thính hợp với loài cá định bắt có trong nơi định câu.
- Xác định luồng cá đi ăn.
- Nhận biết và đối phó hiệu quả với chủ hồ (nếu là hồ câu)
- Làm chủ các thao tác nhằm cho cá không sợ những gì do bạn gây ra.
- Làm chủ kỹ thuật thao tác câu.

0 comments:

Post a Comment